My Cart

Close

'If you want to work on your art, work on your life' | Anton Tsjechov

'Wij zijn de Media' | Opinie

'Wij zijn de Media' | Opinie

9 minute read

Het was tijdens een momenteel vrij klassieke discussie in een besloten Facebookgroep over vooral New Age en esoterie dat de hoofredacteur van De Andere Krant Sander Compagner en ik elkaar leerden kennen. Waar het onderwerp over ging is voor dit verhaal niet echt belangrijk. Wel opvallend, vind ik, was hoe binnen no time redelijk stevige beschuldigingen tussen mijzelf in de rol van vertegenwoordiger van de ‘reguliere’ media en Sander als vertegenwoordiger van ‘het alternatieve geluid’ over en weer vlogen.

Hoe goed we het allebei ook voor hadden met onze vrijheden, onze samenleving en de toekomst van onze kinderen, het lukte ons moeilijk de uitingen van ‘de ander’ niet te zien als fascistisch, extremistisch, antisemitisch, manipulatief, onnauwkeurig, leugenachtig, angstaanjagend en bovenal ‘gevaarlijk’ voor het behoud en de verdere ontwikkeling van onze gedeelde vrijheden.


De vraag rees: Hoe heeft het zover kunnen komen dat mensen met, in principe, dezelfde zorgen, ambities en intenties zo verdeeld kunnen raken? Waar ontstaat de polarisatie tussen individuen die eigenlijk niets anders voor ogen hebben dan een vrij, vol, eerlijk, gezond, transparant, creatief en veilig bestaan voor henzelf en hun naasten?

De een zal roepen dat ‘de MSM’ (mainstream media, red.) ons volstoppen met gecontroleerde desinformatie, angst en andere propaganda die zorgen voor sociaal isolement, ongezond zelfbeeld en een verdraaide kijk op de wereld. De ander zal roepen dat het ‘de complotgekkies’ (de alternatieve media, red.) zijn die onze maatschappij ontwrichtten met feitenvrije interpretaties van belangrijke gebeurtenissen en vergezochte theorieën met het gevaar daarmee ten prooi te vallen aan dubieuze politieke, religieuze of financiële motieven.

 

Beiden stellingen kunnen volgens mij als ‘waar’ worden aangemerkt, als is het maar ten dele. Maar wat ook ‘waar’ is, is dat de discussie hierover zoals die op dit moment gevoerd wordt ons niet echt dichter bij elkaar brengt maar ons juist eerder verder de echokamers van ons eigen gelijk in drijft.

Wat is er aan de hand?

Op Sanders initiatief en dat van de Hidde Schröder, de beheerder van de betreffende Facebookgroep, hebben we elkaar ontmoet om eens van mens tot mens van gedachte te wisselen over wat onze persoonlijke motieven zijn en te zoeken naar mogelijke verbindende factoren.


Mijn conclusie was dat zoals ik het ervaar er momenteel weinig verschil lijkt te zijn tussen reguliere en alternatieve media als het gaat om het gebruik van media. Beiden doen op hun manier aan ‘framing’.


Deze term heeft inmiddels onder velen een vrij negatieve bijklank gekregen maar wil naar mijn mening eigenlijk niets meer zeggen dan een verhaal ‘in context’ plaatsen. Een verhaal vertellen zonder dit te doen is naar mijn weten bijna onmogelijk, of je nu van de ‘reguliere’ of ‘alternatieve’ media bent, het hoort simpelweg bij de manier waarop verhalen worden verteld, net als woorden, zinnen en letters dat doen. Probeer het voor de grap zelf eens. Het is een interessante oefening, vind ik.

 

Wat beide ‘kanten’ op hun manier doen is aan waarheidsvinding, feitenonderzoek en opinie. Maar waar beiden zich ook schuldig aan maken is activisme, demonisering, laster, bagatellisering en morele verwijt. ‘Welles, Nietes’ spelletjes, op hoog intellectueel niveau weliswaar, maar in de basis nog steeds van hetzelfde kaliber als de schermutselingen op het plein van de basisschool. Ik ben niet de laatste die zich hiertoe laat verleiden. Ik werk eraan dit beter te maken.

Mijn stellige overtuiging is wel dat ‘media’ in principe neutraal zijn. Het zijn kanalen die als doel hebben informatie over te dragen. Het ene medium is daarom ook het andere medium niet en het is om die rede in de basis al heel gek om überhaupt te spreken over ‘de’ media. Een persoonlijk Facebook post is net zo goed een medium als een televisieprogramma op NPO1 dat is. Het verschil is het bereik, de informatie die gedeeld wordt en het doel waarmee dat gebeurt. Wie je ook bent, welk medium je ook beheert.

Nu hoor ik velen van jullie wellicht denken: ’Precies, en die intenties zijn fout.’

Ik ben dan ook een vurig voorstander van alternatieve geluiden. Het beheer van massamedia is lang een dure aangelegenheid geweest die alleen was weggelegd voor grote spelers als overheden en logge organisaties met winstoogmerk. Velen hiervan waren, en zijn, zich enorm bewust van de grote verantwoordelijkheid en de ethische en morele plichten die zoveel sociale invloed met zich meebrengt.

Anderen zien de mogelijkheid hun producten en ideologieën aan de man te brengen en zijn niet altijd even zuiver op de graat. Voor weer anderen is nieuws niets meer dan entertainment en volksvermaak.

Media kunnen nu eenmaal goedwillend en kwaadwillend worden gebruikt.

Het is daarom, tot nu toe, een kerntaak van de politiek om goed in gaten te houden of iedereen wel ‘goed’ bezig is, of er in ieder geval context aan te geven, het in een kader te plaatsen, zodat we er als burger objectief naar kunnen kijken. Ik ervaar dit kader persoonlijk als een bevrijding van tunnelvisie. Anderen vinden het een beperkende ‘framing’. Het is maar hoe je het ziet. En gelukkig zijn we Nederland (nog) vrij dit te zien zoals we zelf willen.

Hoe dan ook, het bieden van deze ruimere kaders is de reden dat programma’s als Tegenlicht, Zembla en Argos bestaan. Zij controleren de democratie en bevragen de regerende krachten en machten. Dit gaat natuurlijk niet altijd even makkelijk en kost tijd, toewijding, energie en vooral ook: geld.

Door toenemende financiële druk en het verschuiven van moreel besef verliezen deze programma’s echter in rap tempo hun slagkracht. Kijkcijfers zijn nu eenmaal een belangrijk onderdeel van het bestaansrecht van deze programma’s geworden. Dit vind ik, en vele collega’s met mij, doodeng aangezien gedegen, onafhankelijke en ongecensureerde media in de basis noodzakelijk zijn voor het goed functioneren van een vrije democratie.

De komst van het internet heeft van informatievoorziening een soort gemengd Wild Westen gemaakt bevolkt door querulanten, waarheidszoekers, andersdenkenden, activisten, extremisten en liefdesverspreiders. Het geeft iedereen de mogelijkheid zijn eigen werkelijkheid te onderzoeken buiten de ‘status quo’ van het algemeen aanvaarde narratief. Dit is enerzijds geweldig! Maar anderzijds holt het ook de geloofwaardigheid van sommige zeer professionele een ethische media uit. Het mes snijdt, als altijd, aan twee kanten.

Natuurlijk is het makkelijk te roepen dat ‘alles moet worden onderzocht’ en ‘dat de onderste steen boven moet komen’. Daar zijn we het als politiek en onderzoeksjournalistiek Nederland helemaal en roerend mee eens. Maar wie gaat dat dan doen als degenen die hiervoor de kennis en expertise hebben worden weggezet als ‘de leugenaars van de MSM’ en niemand hun onderzoeken serieus neemt?

Welke ‘burgerjournalist’ krijgt het voor elkaar dat er Kamervragen worden gesteld, parlementaire enquêtes worden gestart of vliegen, op eigen kosten en risico, naar Syrië om president Assad eens aan de tand te voelen over de oorlog in zijn land?


Goede journalistiek is een vak en echte onafhankelijkheid kun je alleen krijgen als de samenleving dat toestaat en de infrastructuur daarvoor mogelijk maakt. Dit was ooit beter dan het nu is, aan die uitholling zijn de komst van ‘alternatieve’ media mede debet, als je het mij vraagt.

 

Evengoed als de soms wat elitaire en snobistische toon van sommige mainstream media hun imago en geloofwaardigheid de laatste jaren geen goed hebben gedaan.

Natuurlijk laten ‘we’ steken vallen en kan het beter en is alle hulp welkom bij het verbeteren van het proces. Belangrijk is wel dat er vertrouwen blijft bestaan in het idee dat ondanks dat ‘wij van de MSM’ het misschien niet altijd bij het rechte eind hebben en soms gevangen zitten in onze eigen vooroordelen, beperkte kennis en dogma’s we uiteindelijk ook met een vurige passie voor ‘de waarheid’ naar ons werk gaan.

Voor ons van de ‘MSM’ vind ik het daarentegen weer van het allergrootste belang om eens van onze ivoren toren te stappen en te luisteren naar wat de ‘complotgekkies’ drijft. Hoe waanzinnig het er van een afstand ook uit mag zien, diep van binnen gaat het bij hen ook om liefde, gezondheid, wijsheid, eerlijkheid en veiligheid.

We willen allemaal het beste, dit was me in het gesprek met Sander overduidelijk.

Alleen de manier waarop zowel hij als ik momenteel met onze media omgaan doet mij vermoeden dat we daarmee gedeeltelijk juist ‘het slechte/polariserende’ manifesteren.

Dit was van ons beiden nooit de bedoeling en daarom lijkt het mij nu belangrijk de vraag te stellen: ‘Hoe dan wel?’

Hoe zorgen we ervoor dat we ‘de media’ uiteindelijk gevuld krijgen een afspiegeling van de liefdevolle, eerlijke, veilige en transparante samenleving die we met zijn allen zo graag willen zijn zonder zondebokken aan te wijzen en met modder te gooien? Maar wel met gerechtigheid? Het helpt ons niet om tegen elkaar te blijven schreeuwen dat de ander dom en blind is…

Volgens mij gaan ‘de media’ pas veranderen op het moment dat we beseffen dat wij ‘de media’ zijn. Hoe wij met elkaar omgaan bepaalt wat er in de kranten komt te staan.


Dit kan een streven zijn.

Tot slot: Al zal ik het zeker niet altijd met de inhoud eens zijn; Ik wens de Andere Krant veel succes en een vruchtbaar leven toe. Het is een waardevolle uiting van onze vrijheid en ik dank en waardeer Sander en zijn collega’s voor hun vechtlust maar zal het niet nalaten ze bij tijd en wijle te blijven bevragen of hun gevecht de juiste vruchten afwerpt. Ik hoop dat ze bij mij hetzelfde blijven doen.

Dat is in mijn ogen liefde en vrijheid.

 

Signed,

 

 

« Back to All Stories